Yakın tarihe kadar bisikletçiler ve triatletler bisiklet üzerinde gelişimlerini gözlemlemek amacı ile kalp monitörü kullanırlardı. Kalp monitörü kullanımı şüphesiz yıllar boyunca atletlerin gelişmesinde büyük fayda sağladı. Fakat bazı eksiklikleri vardır. Konuyu daha iyi anlamak için, bir sporcunun yaptığı antremanı 3 kategoride değerlendirelim. Antrenman süresi, yoğunluğu(sertliği) ve antrenman sıklığı(interval). Antrenman süresi yapılacak antrenman için belirlenen süredir. Yoğunluk(sertlik) antrenman sırasında ki fiziksel yüklenmedir. Antrenman sıklığı ise antrenman sırasında yapılan tekrarlardır(intervaller). Bu üçü arasında gözlemlenmesi ve yönetilmesi en güç olan antrenman yoğunluğu(sertliği)dir. 

Sertliği ölçmede sürat oldukça verimsiz bir veridir. Zira bir etapta bisikletçiler genellikle en yüksek hızlara ürettikleri gücün ve fiziksel zorlamanın minimum olduğu yokuş inişlerinde, en düşük hızlara ise ürettikleri gücün ve fiziksel zorlamanın maksimum olduğu yokuş çıkışlarında ulaşırlar. Ayrıca atletler her zaman  aynı eğimde, aynı rüzgar şartlarında ve sürekli tek başlarına antrenman yapmadıklarından hız ile antrenman yoğunluğunu yorumlayamazlar. Bu noktada sertliği, şiddeti gözlemlemek amacıyla yıllardır kalp monitörleri kullanmaktadırlar. Kalp monitörleri etkili olmalarına karşın atlerin etkileneceği sıcaklık, nem, yükseklik gibi dış çevre koşullarından ve atletin o gün ki hastalık, yorgunluk, dehidrasyon, antrenman süresi gibi durumlarından çok etkilenmektedir. Örneğin iyi dinlenememiş olan bir atletin nabız sayısı normalin altında çıkabilir yada aşırı sıcak bir günde nabız sayısı yükselebilir.

Kalp monitörleri ile ilgili genel kanı gösterilen eforun yoğunluğundan(sertliğinden) ziyade fiziksel zorlanmayı daha iyi gosterdikleri yönündedir. 

Güç ise çok daha etkin bir veridir. Bisiklet sporunda güç powermeter denilen cihazlar ile ölçülmektedir. Bu cihazlar ayna kollardan(SRM), orta göbekten(ERGOMO), arka jant göbeğinden(PowerTap), zincirin gerginliğinden(Polar) yada bisikletin karşılaştığı tüm direnci ölçerek(iBike) ölçüm yapmaktadırlar. Güç, ayna koldan ölçülürse atletin birim zamanda pedala verdiği enerjinin  göstergesidir.  Diyelim ki ölçülen güç eğime, rüzgar yönüne, sürate yada bunların kombinasyonlarına bağlı olarak iki katına çıktığında hangisine bağlı olarak çıktığı önemli değildir. Önemli olan bisikletçinin o yada bu sebepten pedala birim zamanda iki kat enerji aktarmakta olduğudur. Daha iyi anlaşılması için;

Güç=Kuvvet x Hız yada Güç= Tork x Açısal Hız

eşitliklerine göz atmak gerekir. Buradan çıkan sonuç;

Kadans(Birim zamanda Çevrilen Pedal Sayısı) Artar, Vites Oranı Sabit Kalır ise Üretilen Güç Artar

Kadans(Birim zamanda Çevrilen Pedal Sayısı) Sabit, Vites Oranı Artar ise Üretilen Güç Artar

Kadans(Birim zamanda Çevrilen Pedal Sayısı) Artar, Vites Oranı Artar ise Üretilen Güç Artar

Güç ölçümü atletin dış koşullardan bağımsız olarak gösterdiği efor şiddetini gözlemlemesini sağlar. Bu sayede atlet doğru interval aralıklarında antrenman yaparak aşırı zorlama sonucu sur-antrene olmayı yada olması gerekenden daha düşük tempoda etkisiz antrenman yapmayı önler.  Pedallara aktarılan enerji atletin ürettiği dış enerjidir ve o an üretilen toplam fiziksel enerjinin tümü değildir. Keza bisiklete binerken insanlar vücudlarında gelişen kimyasal reaksiyonlar ile elde ettikleri enerjinin %21-24′ünü mekanik enerjiye çevirebilirler. Yani 250W güç üreten bir atlet aslında o an 1000W (bu 1 hp’den de büyüktür) metabolik enerji üretmektedir. 

Güç ölçümü, antrenman yoğunluğunu(şiddetini) ölçmenin yanında, aerodinamik gözlemler yapmak, tempo ayarlamak, daha sonra kullanmak için antrenman yapılan yolun karakteristiğini anlamak içinde oldukça faydalıdır.

Sanırım buraya kadar powermeter kullanımının önemini kavramışızdır. İlerleyen günlerde piyasa da bulunan powermeter’lerin özelliklerini, bisiklet ve atlet üzerinde ne gibi iyileştirmeler yaparak güç kaybını azaltabileceğimizi paylaşacağım.

Bu yazıyı paylaşmak isterseniz tıklayınız

Bu sebeplerden triatletler yüzme sırasında enerjilerini verimli kullanmak zorundadırlar. 68-70 kg ağırlığında ki bir atlet koşarken 1 km’de yaklaşık 70 kkal enerji harcarken, yüzme sırasında 1 km’de yaklaşık 280 kkal enerji harcar. Bunun nedeni de gayet açıktır su havadan neredeyse 1000 kat daha yoğundur.  Ayrıca insan vücut yapısı itibarı ile suda rahat hareket edemez. Temelde daha hızlı yüzmenin iki yolu vardır. 1. yol vücut pozisyonunu düzeltmek, 2.si hareket esnasında kullanılan aerobik ve anaerobik formu arttırmaktır. Bu iki yöntem ışığında yapılan bilimsel çalışmalar sonucunda sürtünmeyi azaltmanın en büyük faydayı sağlayacığı görülmüştür. Sürtünme suda ki hareket sırasında vücudun etrafında oluşan türbülans nedeniyle oluşur. Akışçizgisini iyi ayarlayan bir vücut sürtünme kuvvetini düşürür.

Yapılan araştırmalar sonucunda triatletlerin sürtünme kuvvetini azaltmaya yönelik yapacakları çalışmanın form düzeyini arttırmaya yönelik yapacakları çalışmaya göre 2 kat daha verimli olacağı düşünülmektedir. Oysa ki içgüdüsel olarak bunun tam tersini yaparız :) Saatlerce havuzda form seviyemizi arttırmak için sürtünme kuvvetine karşı uğraşıp dururuz.

İnsanlar karada daha seri adımlar ile koşarak daha hızlı olabilirler. Fakat suda işler biraz farklıdır. Kollarımızı hızlı hareket ettirdikçe daha fazla su bizi geriye iter. Çözümü ise sürtünme kuvvetini azaltmak için daha uzun kulaçlar atmak ve hatta bazı triatletler için kulaç hızını düşürmektir. Bunu anlamanın en iyi yolu belli bir mesafede atılan kulaç sayısını saymaktır. O mesafede attığınız kulaç sayısı azaldıkça daha iyi zamanlar yaptığınızı göreceksiniz.  Antrenmanlar sırasında kulaç sayısını saymayı alışkanlık haline getirebilmeli ve her zaman %10 daha az kulaç atmayı hedeflemeliyiz. Bu çalışmayı hedefe ulaştıktan belli bir süre sonra gelişim durana kadar tekrarlamalıyız. İmkan varsa sualtı kamera çekimleri yaparak kulaç tekniğinizi geliştirebilirsiniz. 

Özetle söylemek gerekirse suda anlamsızca antrenman yapmaktansa, suda kayma dediğimiz yüzme tekniğini geliştirmeye yönelik antrenmanlar yapmalıyız. Bu sayede yazının başında bahsettiğimiz enerji tasarrufunu da gerçekleştirmiş olacağız.

Bu yazıyı paylaşmak isterseniz tıklayınız

Erkeklerde, gözler 7 kez şampiyon olan Cameron Brown ve Foster Grant Half Ironman şampiyonu olan Terenzo Bozzone üzerindeydi.  Yarışı 8:18:05’lik derece ile 36 yaşında ki Brown kazandı.

Yüzme etabı sırasında yarışmacılar arasında fark açılmaya başladı. Yüzme etabını ilk tamamlayan 45:28′lik derece ile Brant Foster oldu. Bisiklet etabında ise Cameron Brown, Dirk Bockel, Terenzo Bozzone, Stephen Bayliss, Brant Foster ve Jan Raphael’den oluşan 6 kişi liderlik mücadelesi verdiler. Bockel son 40 km’ye gelindiğinde aradaki farkı 3 dakika kadar açtı, fakat bu aşırı zorlamanın bedelini koşu sırasında ödedi.

Brown ise alışılagelen sabit temposunu yarışın sonuna kadar sürdürerek 2:44:08’lik bir maraton derecesine imza attı ve rakiplerini geride bıraktı.

Brown’in yarış sonrası açıklamaları şöyleydi,” Oldukça zorlu bir yarıştı, koşunun ikinci bölümünde sadece konsantre olmaya çalıştım. Dirk Bockel’i geçince tempomu iyi ayarlayarak aramızda ki farkı çabucak arttırmaya çabaladım. Fakat son birkaç kilometreyi kramp yada herhangi bir olumsuzluk olabilir düşünceleriyle endişeli koştum. Bugün kazanmayı çok arzuladım ve antrenörlerim Brendon Cameron ve Mark Bone ile yaptığımız zorlu antrenmanlar sonucunda yarış rekoru kırmış olmam da ekstra mutluluk verdi.”

Bayanlarda ise gözler üst üste 6 şampiyonluğu bulunan Jo Lawn’in üzerindeydi. Bisiklet etabına başlandığında dünya eski şampiyonu Lisbeth Kristensen, Jo Lawn ve Gina Ferguson aralarında birkaç saniye fark vardı. Koşu etabinda daha dinç gözüken Ferguson Lawn’a 4 daikanın üzerinde bir fark atarak 9:18:26’lık derece ile 1. oldu. Lawn 2. olabilirken, 3.’lüğü ise koşuda Kristensen’i geçen Charlotte Paul kazandı.

Bonita Ironman New Zealand Sonuçları (3.8 km yüzme, 180 km bisiklet, 42 km koşu)

Erkekler:  

1- Cameron Brown, AUCK, 8.18.05,1 (yarış rekoru)

2- Terenzo Bozzone, AUCK, 8.25.37,2

3- Dirk Bockel, LUXEMBOURG, 8.27.12, 3

4- Jan Raphael, GERMANY, 8.32.32, 4

5-  Richard Ussher, AUCK, 8.35.56, 5

Bayanlar:

1- Gina Ferguson, CHRISTCHURCH, 9.18.26, 1

2-  Jo Lawn, AUCK, 9.23.08, 2

3- Charlotte Paul, AUS, 9.30.25, 3

4- Lisbeth Kristensen, DEN, 9.32.51, 4

5- Bella Bayliss, UK, 9.41.04, 5.

Ek Bilgi: Yeni Zelanda Ironman’i dünya şampiyonası olan Hawaii Ironman’e 10 profesyonel, 70 yaş gruplarından olmak üzere toplam 80 sporcu gönderen bir yarıştır ve en eski uluslar arası Ironman yarışıdır. 

Bu yazıyı paylaşmak isterseniz tıklayınız

İlk resmi triatlon yarışı 46 kişinin katılımı ile 25 Eylül 1974 tarihinde San Diego, California’da yapılmıştır. Yerel bir koşu kulübünün düzenlediği bu yarış triatlon sporunun temellerini atmıştır.

Triatlon’un dünyada popülerleşmesinde ki en büyük faydayı şüphesiz Ironman yarışları sağlamıştır.  3,8 km yüzme, 180 km bisiklet ve 42,2 km koşu (Maraton) mesafelerinden oluşan bu spor tam anlamıyla insanın kendine meydan okumasıdır. Bu kadar zorlu ve dayanıklılık isteyen bir yarışın ortaya çıkış hikayesi de oldukça tuhaftır.

Hawaii’de bulunan Mid-Pasific Road Runners ile Waikiki Swim Club sporcuları devamlı olarak yüzücülerin mi yoksa koşucuların mı daha fromda(fit) oldukları hakkında tartışmaktaydılar. Bu noktada tartışmaya Amerikan Denizgücünde Subay olan John Collins katıldı. Sports Illustrated dergisinde ki bir haberi referans göstererek dönemin en iyi bisikletçilerinden olan Eddy Merckxx’in en yüksek oksijen kullanma kapasitesine sahip olduğunu belirterek en formda sporcuların bisikletçiler olması gerektiğini belirtti. John Collins’in daha önce 1974 ve 1975 yıllarında düzenlenmiş olan San Diego triatlonunda yarıştığı bilinmektedir.

John Collins tartışmayı sona erdirmek amacı ile o tarihte adada düzenlenen 3 büyük yarışı

-          Waikiki Roughwater açık deniz yüzme yarışı 3,8 km

-          The Around-Ohau bisiklet yarışı 185 km

-          Honolulu Maraton 42,2 km

birleştiren bir yarış düzenlemeyi önerdi. Yalnız aralarında bisikletçi olmadığından The Around-Ohau bisiklet yarışının iki günlük bir yarış olduğundan hiçbirini haberi yoktu. J. Collins’in yaptığı hesaplara göre bisiklet etabının mesafesi 5 km indirilirse, Honolulu Maraton’unun klasik başlama yeri olan Aloha Kule’sinde koşuya başlanabilecekti.  Yarış öncesi her atlet kuralları içeren ve parkuru tarif eden 3 sayfalık bir liste aldı. Listenin sonunda John Collins’in elle yazdığı şu cümleler vardı.

“3,8km yüz, 180 km bisiklete bin, 42,2 km koş! Hayatının sonuna kadar bununla övün!”

“Yarışı ilk bitirene Ironman ismi verilecektir”

Hawaii Ironman 1979 Başlangıcı

Yarışa başlayan 15 kişiden 12’si bitirebilmiştir. Dünyanın ilk Ironman’i yarışı 11 saat 46 dakika 58 saniye’de bitiren taksi şoförü Gordon Haller olmuştur. Fikrin sahibi John Collins ise yarışı 9. Sırada 17 saat 38 saniyede tamamlamıştır. Birkaç sene sonra 17 saat yarış için üst limit olarak belirlendi :)

Ironman yarışlarına katılan ilk bayan sporcu 1979 yılında Lyn Lemaire 12:55:38 derece ile tamamlamıştır.

John Dunbar Uzun Eşofmanı İle (1979)

Tom Warren ve Gordon Haller (1979)

1981 yılında katılımcı sayısının 300′e ulaşması nedeniyle yarış Ohau yerine Kona’da düzenlenmeye başlamıştır. Halen Kona’da yapılan yarış Ironman Dünya Şampiyonası olarak adlandırılmaktadır.

Triatlon ilk kez olimpiyatlara 2000-Sydney’de dahil olmuş ve mesafesi 1,5 km-40 km-10 km olarak belirlenmiştir.

Bu yazıyı paylaşmak isterseniz tıklayınız

Bu yazıyı paylaşmak isterseniz tıklayınız